O Level Revision : Shona - Chii chinonzi chisarudzi?

Chisarudzi chidudzirazita chinoburitsa pfungwa yekusarudza kana kunan’anura zvinhu kubva pane zvimwe sokuti: Mwedzi uno tichafara zvikuru.

Chisarudzi chidudzirazita chinoburitsa pfungwa yekusarudza kana kunan’anura zvinhu kubva pane zvimwe sokuti:

  • Mwedzi uno tichafara zvikuru.
  • Amai vaye vadzoka zvakare.
  • Mwana upi asingakwazise vaenzi?

Mazwi ose akasvibira ndivo zvisarudzi/ zvinan’anuri

 

Madzitsi echisarudzi

Chine madzitsi matatu anoti:

(i)   –no

(ii)  –ye/-ya

(iii) –pi

a) /-no/ Dzitsi iri rinoburitsa pfungwa yokuva pedyo kana kukomberedza sokuti: Imba ino

Kotoro ino iri kumhanya.

b) /-ye/ Dzitsi iri rinoburitsa pfungwa yechinhu chambotaurwa asi chisiri

Chinhu ichi chinenge chichizivikanwa nevari kutaura sokuti: Musikana uye akazoroorwa.

Mbavha iye yakazobatwa.

c) /-pi/ Dzitsi iri rinoburitsa pfungwa yokubvunza sokuti: Waona vanhu vapi?

Ndechipi chawatenga? Unogara kupi?

Maumbirwo

Chivakashure chechisarudzi      +         Dzitsi rechisarudzi

va-

+

-pi

=

vapi

pa-

+

-no

=

pano

ri-

+

-ye

=

riye

 

Mibvunzo

 

  1. Tsanangura zvizere maumbirwo echisarudzi.                                                          
  2. Uchishandisa mienzaniso taridza kuti zvisarudzi zvinoita basa rei muChiShona.